TÜRKİYE NÖROLOJİ TARİHÇESİ
Hazırlayan: Doç. Dr. Dursun KIRBAŞ

Bölüm 3
ÜNİVERSİTELERİMİZDE NÖROLOJİ ANABİLİM DALLARININ TARİHÇELERİ

GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi

Adını bulunduğu semtten almış olan Haydarpaşa Asker Hastanesi'nin yapımına, Sultan Abdülmecit'in Hassa askerleri için Selimiye Kışlası civarında bir hastane yapılması için verdiği karar üzerine, Hacı Hüseyin Paşa yönetiminde 1844 yılında başlanılmış ve 1846 yılında inşaat bitirilerek faaliyete geçilmiştir.

Günün gereksinimlerine göre sağlık hizmetlerini yürüten hastane, 1853-1854 Kırım Savaşları sırasında hasta ve yaralıların hizmetine verilmiştir. Bu savaşta Selimiye'ye yatırılan müttefik orduları hasta ve yaralılarından ölenlerin gömülmesi için hastane yakınına bir mezarlık yapılmış, önceleri hastanenin kavak kapısı ile deniz arasında küçük bir yer tutan mezarlık, Ingilizlerin ısrarlı başvurusu üzerine sonradan büyütülmüş, Ingiliz Mezarlığı adı ile geniş bir alanı kaplamıştır.

Kırım Savaşı'nı izleyen dönemde hastane, Istanbul'un Anadolu yakasındaki askerlerin ve özellikle Selimiye Kışlası birlikleri ile bu yöredeki ordu mensuplarının sağlık hizmetleri ile yoğun olarak ilgilenmiştir.

1870'te Tıbbiye'yi bitiren genç hekimlerin okul sonrası bir süre daha staj yapmaları kararlaşırılmış ve Haydarpaşa Asker Hastanesi staj yeri olarak kabul edilmiştir. Mekteb-i Tıbbiye-yi Şahane'den diploma alan genç hekimler yüzbaşı rütbesi ve muavin tabip ünvanı ile "tatbikat ve ameliyat mektebi" sayılan Haydarpaşa Hastanesi'nde iki yıl staja başlamışlardır. Ilk dönem sonunda stajlarını bitirenlere diplomaları verilmiş ve yapılan sınav sonunda 18 genç hekim yüksek ihtisas yapmak üzere Viyana ve Paris'e gönderilmiştir.

1881 yılında orduya eczacı yetiştirilmeye başlanmıştır. Benzeri artan hizmetleri yanında hasta sayısı da giderek artmıştır. 500 yatak alabilen hastanenin hasta sayısı 900'ü geçmiş ve gerekli kadro artımını gerçekleştirmiştir.

1886 yılı verilerine göre bir yıl içinde 6915 başvuran hastadan 5095'i iyileşmiş, 1827'si hava değişimine gönderilmiş ya da askerlikten ilişkisi kesilmiş ve 156'sı da ölmüştür.

1876 yılında açık yatak sayısı 1000'in üzerine çıkmıştır.

1907 yılında artık kadrosunda 25 muvazzaf, 45 emekli hekim, 400 memur ve müstahdem bulunan büyük bir hastane haline gelmiştir.

Hastane Balkan Savaşı sırasında ordu birliklerinin sağlık personeli ve malzeme ikmal merkezi olmuş, birçok sıhhiye bölüğü ve seyyar hastanenin kurulmasını sağlamıştır.

Birinci Dünya Savaşı süresince Çanakkale'den Bağdat'a uzanan çok geniş bir cephenin hasta ve yaralılarının bakımını büyük bir özveri ile üstlenmiştir.

Ulusal Kurtuluş Savaşı sırasında da hastane yine kendisine düşen görevi yapmaya çalışmıştır. Başhekim Albay Sadık Nazif önderliğinde çeşitli tıbbi alet ve malzemeler Anadolu'ya gönderilmiş ve pek çok hekimin Anadolu'ya kaçışına yardımcı olunarak Ulusal Kurtuluş Savaşı'na katılmaları sağlanmıştır.

1933 yılı sonunda hastane onarım nedeniyle Selimiye Kışlası'na nakledilmiştir. Yenilenen ve ek hizmet tesisleri tamamlanan hastane, 1 Nisan 1940 tarihinde yeniden hizmete açılmıştır.

Ikinci Dünya Savaşı seferberliğinde Istanbul'dan Trakya'ya geçen ordu birlikleri ve personelinin sağlık işlemleri, Haydarpaşa Asker Hastanesi'nde gerçekleştirilmiştir. Kore savaşlarında da yaralanarak uzun tedavi ve istirahata gereksinim gösteren gazilerin bakımı üstlenilmiştir.

Zaman içinde gittikçe gelişen hastane, 1 Ekim 1985 tarihinden itibaren Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi adını alarak yeni akademik yapısına kavuşmuştur.

GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Nöroloji Servisi, eğitim hastanesi oluncaya dek hizmetlerini Nöropsikiyatri Uzmanları Şefliği'nde gerçekleştirmiştir.

1960 yılında Dr. Renan Çora Nöroloji uzmanlığına atanmıştır. 1961-63 yılları arasında ABD'de Dr. Turhan Itil ile birlikte çalışan Dr. Çora, yurda dönüşünden sonra hastanede ilk elektrofizyoloji laboratuvarını kurarark başta Nöro-psikofarmakolojide EEG olmak üzere çalışmalara başlamış ve uzun yıllar boyunca EEG çalışmalarını yürütmüştür.

Ilk EMG laboratuvarı askerlik hizmetini hastanede sürdüren Dr. Cumhur Ertekin tarafından kurulmuş ve EEG ile birlikte 1970'lerde gündelik pratikte yerini almaya başlamıştır.

Dr. Ilker Dipçin ve Dr. Mehmet Boğa'nın uzmanlıklarından sonra 1985 yılında Doç. Dr. Nevzat Akyatan, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Nöroloji Servisi'nde kurucu şef olarak göreve başlamıştır. Bu dönemde uzmanlık eğitimi için 2'si asker, 2'si sivil kökenli 4 uzmanlık öğrencisi alınmıştır.

1989 yılında Şef Yardımcılığı'na Yrd. Doç. Dr. Yaşar Güntekin atanmış ve 1990 yılında Doçent olmuştur. Uzmanlık eğitimini hastanede tamamlayan Dr. Mehmet Saraçoğlu zorunlu kıta görevi sonrasında 1992 yılında Yardımcı Doçent olarak göreve başlamıştır.

1994 yılında Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ Nöroloji Servisi öğretim üyeliğine gelerek ivme kazandırmış ve 1996 yılında Dr. Mehmet Saraçoğlu Doçent olarak öğretim üyesi kadrosuna dahil olmuştur. 1997 yılında yine servisin uzmanlık öğrencilerinden Dr. Erdem Togrol, Yardımcı Doçent olarak göreve başlamıştır.

1985-2002 yılları arasında Serviş Şefliği görevini sürdüren Prof. Dr. Nevzat Akyatan'ın 2002 yılında Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yüksek Bilimsel Konseyi'ne atanması ile birlikte Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ Nöroloji Servis Şefliği'ne getirilmiştir ve halen görevi sürdürmektedir.

GATA Haydarpaşa Eğitim hastanesi Nöroloji Servisi, bugün 33 yataklı servisi, Yoğun bakım birimi ve Nörofizyoloji Laboratuvarı'nda, 2'si Profesör, 2'si Doçent, 1'i Yardımcı Doçent 5 öğretim üyesi, 4 uzmanlık öğrencisi, 1 fizyoterapist, 2 EEG teknisyeni, 13 hemşire, 7 hastabakıcı ile birlikte sağlık ve eğitim hizmeti vermektedir. Istanbul ve tüm Batı-Güney Anadolu'nun hasta sevk zincirinde son durak olan servis, rütin sağlık hizmetleri yanında ağırlıklı olarak Klinik Nöroloji, Davranış Nörolojisi ve Nörofizyoloji alanlarında da bilimsel, lisans ve lisans üstü çalışmalarını büyük gayretle sürdürmektedir.

Öğretim üyeleri
Prof. Dr. Nevzat Akyatan
1947 yılında Içel'in Silifke ilçesinde doğdu. 1950 yılında Istanbul'a yerleşti. Ilk ve orta öğrenimini Istanbul'da tamamladıktan sonra 1964 yılında Istanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yüksek öğrenimine başladı. 1966 yılında Deniz Kuvvetleri mensubu oldu.

1971 yılında fakülteyi bitirdikten sonra 1971-1971 yılları arasında GATA'da stajyerliğini tamamlayarak 1972-1973 yılları arasında TGC Iskenderun'da görev yaptı. Bu süre içinde Kurtarma ve Sualtı Komutanlığı'nda Dalış Hekimliği kursunu bitirerek "Dalgıç Hekimi" ünvanı aldı. 1973-1976 yılları arasında adı geçen komutanlıkta dalgıçhekimliği ve öğretmenliği yaptıktan sonra 1976 yılında GATA Nöroloji Kliniği'nde Nöroloji ihtisasına başladı.

1979 yılında ihtisası tamamlamasından sonra aynı klinikte müşavir uzman ve başasistan olarak çalıştı. 1985'te Doçent olmasının ardından kurucu şef olarak GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi'ne atandı. 1986 yılında Uyandırılmış Yanıtlar konusunda çalışmak üzere Ingiltere'ye gönderildi. 1992'de Londra St. Thomas Hastanesi, 1995'te ABD Mayo Klinik ve 1998'te ABD Sloan C. Hastanelerinde misafir öğretim üyesi olarak bulundu.

1990 yılında Profesörlüğe yükseltilen Dr. Nevzat Akyatan, görevde olduğu süre içide bir dönem Psikiyatri ve Deniz ve Sualtı Hekimliği Servis Şefliklerini de üstlendi. Evli ve bir çocuklu olan Dr. Akyatan, 2002 yılında GATA Yüksek Bilimsel Konsey üyeliğine atandı. Halen adı geçen görevi ile birlikte ağırlıklı olarak Klinik Nöroloji ve Nörofizyoloji alanlarında bilimsel çalışmalarına devam etmektedir.

Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ
1951 yılında Ankara'da doğdu. 1975 yılında Istanbul Üniversitesi Istanbul Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 1976-1979 yılları arasında 3. ve 4. Ana Jet Üs Komutanlıkları'nda ucuş hekimliği görevlerinde bulundu. 1979 yılında GATA Nöroloji Kliniği'nde ihtisasına başladı ve 1982 yılında mezuniyeti sonrasında Ankara Etimesgut Hava Hastanesi'ne Nöroloji Uzmanı olarak atandı. 1984 yılına dek bu görevi sürdürdü ve 1984-1986 yılları arasında ABD Vanderbilt Üniversitesi Nöroloji Bölümü'nde klinik araştırmacı olarak özellikle Konuşma Bozuklukları üzerinde çalıştı ve ABD'de bulunduğu süre içide birçok önemli yayın yaptı. 1987 yılında yurda dönüşünden sonra GATA Nöroloji Anabilim Dalı'nda Yardımcı Doçent ve 1988 yılında doçent oldu. 1989 yılında "Serebrovasküler Hastalıklı Olgularda Bellek Işlevleri" konulu araştırması ile TÜBITAK Teşvik Ödülü'ne değer görüldü. 1993 yılında Nöroloji Profesörü oldu. Bu süre içinde "Afazi" ve "Teorikte ve Pratikte Davranış Nörolojisi" isimli iki kitap yazdı ve davranış Nörolojisi'nin Türkiye'de öncü uygulayıcı hekimlerinden oldu. 1994 yılında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi öğretim üyeliğine atandı ve geçen süre içinde servis eğitim-öğretim hizmetleri yanında çeşitli fakültelerden gelen hekimlerin uzmanlık sonrası eğitiminde de yönetici oldu. 2002 yılında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Nöroloji Servis Şefliği'ne atanan Prof. Dr. Oğuz tanrıdağ, Uluslararası Afazi Akademisi, Türk Nöroloji Derneği Eğitim Komisyonu ve Alzheimer Derneği üyesidir. Türk Nöroloji Derneği Dergisi, nörolojik Bilimler Dergisi, Nöropsikiyatri Arşivi, Klinik Psikofarmakoloji dergilerinde bilimsel danışmandır. Evli ve 2 çocuk sahibi olup halen Servis Şefi olarak görevine devam etmektedir.

Doç. Dr. Yaşar Gürtekin
1948 yılında Mersin'de doğdu. Ilk ve ortaöğrenimini Afyon ve Mersin'de tamamladı ve 1973 yılında Istanbul Üniversitesi Istanbul Tıp Fakültesi'ni askeri öğrenci olarak bitirdi. 1974 yılında GATA'da stajyer tabip eğitimi sonrası Tekirdag, Çerkezköy Tugay Sağlık Şube Müdürlüğü'ne atandı. 1977 yılında Nöroloji ihtisasını bitirerek Isparta Asker Hastanesi Nöroloji Uzmanlığına atandı ve 1983 yılında Erzurum Mareşal Fevzi Çakmak Askeri Hastanesi'ne Doğu hizmeti için görevlendirildi. 1984 yılında GATA Nöroloji Anabilim Dalı'nda Ingiltere Southampton Üniversitesi Wessex Nöroloji Merkezi'nin Klinik Nörofizyoloji Bölümü'nde eğitim yaptı.

Yurda dönüşü sonrasında 1989 yılında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi'ne Yardımcı Doçent olarak atandı ve 1990 yılında Doçent oldu. 1992 yılında Ingiltere'de aynı merkezde ve 1999 yılında ABD Birmingham Alabama Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak bulundu. Ağırlıklı olarak Klinik Nörofizyoloji alanında çalışmaları bulunan Doç. Dr. Yaşar Güntekin evli ve iki çocuk sahibidir. Halen nöroloji Servisi Şef Yardımcısı olarak görevini sürdürmektedir.

Doç. Dr. Mehmet Saraçoğlu
1959 yılında Çankırı'da doğdu. Ilköğrenimini Çankırı Yapraklı, ortaöğrenimini Eskişehir'de tamamladıktan sonra 1978 yılında Istanbul Üniversitesi Istanbul Tıp Fakültesi'ne başladı ve askeri öğrenci olarak devam etti. 1983 yılında GATA'ya nakledildi. 1984 yılında mezun olduktan sonra 1984-1985 yılları arasında GATA'da stajyer tabip eğitimini tamamladı. 1991 yılında Nöroloji uzmanı olarak Erzurum Mareşal Fevzi Çakmak Asker Hastanesi Nöroloji uzmanlığına atandı. 1992 yılında Nöroloji Servis Şef Yardımcısı olarak görevini sürdüren Dr. Saraçoğlu evli ve iki çocuk sahibi olup ağırlıklı olarak Klinik Nöroloji ve Nörofizyoloji de çalışmalarını sürdürmektedir.